{"id":109,"date":"2018-01-05T21:06:00","date_gmt":"2018-01-05T21:06:00","guid":{"rendered":"http:\/\/barokowo.pl\/?p=109"},"modified":"2018-01-05T21:06:00","modified_gmt":"2018-01-05T21:06:00","slug":"b52-odcinek-59-epiphaniae-domini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/barokowo.pl\/?p=109","title":{"rendered":"B!52, Odcinek 59 – Epiphaniae Domini"},"content":{"rendered":"
\n<\/a><\/div>\n
\n<\/div>\n
\nJutro b\u0119dziemy obchodzi\u0107 uroczysto\u015b\u0107 Objawienia Pa\u0144skiego, Epifani\u0119, nazywan\u0105 tradycyjnie \u015bwi\u0119tem Trzech Kr\u00f3li. Nie wiadomo, czy by\u0142o ich trzech. Ewangelia wed\u0142ug \u015bw. Mateusza nie wymienia ich liczby, m\u00f3wi tylko o M\u0119drcach, kt\u00f3rzy przybyli ze Wschodu. Liczba trzy wzi\u0119\u0142a si\u0119 prawdopodobnie z tego, \u017ce zgodnie z przekazem biblijnym przybysze z\u0142o\u017cyli Jezusowi trzy dary: z\u0142oto, kadzid\u0142o i mirr\u0119. Epifania, zamykaj\u0105ca okres \u015bwi\u0119towania Bo\u017cego Narodzenia, to jedno z najstarszych \u015bwi\u0105t  chrze\u015bcija\u0144skich i jest obchodzone ju\u017c od III wieku. M\u0119drc\u00f3w lub mag\u00f3w ze Wschodu zacz\u0119to nazywa\u0107 kr\u00f3lami dopiero w \u015bredniowieczu, wtedy pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c ich imiona: Kacper, Melchior i Baltazar. <\/div>\n
\n<\/div>\n
\nZe \u015bwi\u0119tem Trzech Kr\u00f3li wi\u0105\u017ce si\u0119 wiele zwyczaj\u00f3w. Najbardziej rozpowszechnionym jest pisanie po\u015bwi\u0119con\u0105 kred\u0105 na drzwiach dom\u00f3w liter \u201eK (C)\u201d, \u201eM\u201d i \u201eB\u201d wraz z liczb\u0105 oznaczaj\u0105c\u0105 aktualny rok. Uwa\u017camy, \u017ce s\u0105 to inicja\u0142y M\u0119drc\u00f3w, cho\u0107 pierwotnie oznacza\u0142y one Christus mansionem benedicat<\/i> (Niech Chrystus b\u0142ogos\u0142awi temu domowi). Popularne s\u0105 te\u017c procesje i korowody. W Polsce s\u0105 to orszaki Trzech Kr\u00f3li, w krajach niemieckoj\u0119zycznych od domu do domu chodz\u0105 przebrani za M\u0119drc\u00f3w Sternsinger <\/i>(Gwiezdni  \u015apiewacy).<\/div>\n

<\/p>\n

\nZachowa\u0142y si\u0119 trzy kantaty Johanna Sebastiana Bacha na Epifani\u0119: sz\u00f3sta cz\u0119\u015b\u0107 Oratorium na Bo\u017ce Narodzeni<\/i>e, BWV 248 (Herr, wenn die stolzen Feinde schnauben<\/i>); Liebster Immanuel, Herzog der Frommen<\/i>, BWV 123 oraz Sie werden aus Saba alle kommen<\/i>, BWV 65. Dw\u00f3ch ostatnich mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 pos\u0142ucha\u0107 w maju ubieg\u0142ego w warszawskim ko\u015bciele ss. Wizytek w wykonaniu Baroque Collegium 1685<\/a>. Bardzo lubi\u0119 wraca\u0107 pami\u0119ci\u0105 do tego naprawd\u0119 niezwyk\u0142ego koncertu\u2026<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nDzi\u015b kilka s\u0142\u00f3w o kantacie Sie werden aus Saba alle kommen<\/i>, BWV 65, kt\u00f3ra zosta\u0142a wykonana po raz pierwszy 6 stycznia 1724 roku. <\/div>\n
\n<\/div>\n
\nNie jest znany autor libretta kantaty. Tekst rozpoczyna si\u0119 od cytatu z proroctwa Izajasza: „(…) Wszyscy ci przyjd\u0105 z Saby, z\u0142oto i kadzid\u0142o przynios\u0105, a chwa\u0142y Pa\u0144skie opowiada\u0107 b\u0119d\u0105.” (Iz 60,6). Poeta zestawia je z czwart\u0105 zwrotk\u0105 kol\u0119dy Ein Kind geborn zu Bethlehem <\/i>(niemiecka wersja \u0142aci\u0144skiej pie\u015bni Puer natus in Bethlehem<\/i>) z 1543 roku, r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wi\u0105cej o przybyciu Kr\u00f3l\u00f3w z Saby. W nast\u0119pnych cz\u0119\u015bciach poeta og\u0142asza spe\u0142nienie si\u0119 proroctwa, por\u00f3wnuje te\u017c dary z\u0142o\u017cone przez M\u0119drc\u00f3w z tym, co mog\u0105 ofiarowa\u0107 Jezusowi chrze\u015bcijanie: wiar\u0119 do z\u0142ota, modlitw\u0119 do kadzid\u0142a i cierpliwo\u015b\u0107 do mirry. Kantat\u0119 ko\u0144czy chora\u0142, kt\u00f3rego tekst si\u0119 nie zachowa\u0142, uwa\u017ca si\u0119 jednak, \u017ce by\u0142a to dziesi\u0105ta strofa hymnu Paula Grehardta Ich hab in Gottes Herz und Sinn<\/i>.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nKantata  sk\u0142ada si\u0119 z siedmiu cz\u0119\u015bci: ch\u00f3ru, dw\u00f3ch recytatyw\u00f3w, dw\u00f3ch arii i dw\u00f3ch chora\u0142\u00f3w. Zosta\u0142a rozpisana na dwa g\u0142osy solowe (tenor i bas), czterog\u0142osowy ch\u00f3r oraz od\u015bwi\u0119tny sk\u0142ad instrumentalny: dwa rogi, dwa flety, dwa oboje da caccia, dwoje skrzypiec, alt\u00f3wk\u0119 i basso continuo. Na pierwszej stronie manuskryptu Bach napisa\u0142: J N J Festo Epiphan: Concerto. \u00e1 2 Core du Chasse. 2 Hautb: da Caccia \/ due Fiauti 2 Violini \u00e8 Viola con 4 Voci<\/i>.<\/div>\n

\nZapraszam do pos\u0142uchania dw\u00f3ch pierwszych cz\u0119\u015bci kantaty. John Eliot Gardiner napisa\u0142 o nich tak:<\/p>\n

\n<\/div>\n
\n„Bach nigdy nie wyszed\u0142 z czym\u015b bardziej widowiskowym i wschodnim w stylu jak ch\u00f3r otwieraj\u0105cy skomponowan\u0105 w roku 1724 kantat\u0119 Sie werden aus Saba alle kommen<\/i>, BWV 65. U\u017cywa rog\u00f3w, by pokaza\u0107 majestat i staro\u017cytny charakter, flet\u00f3w do zaprezentowania wysokich ton\u00f3w cz\u0119sto kojarzonych z muzyk\u0105 orientaln\u0105 oraz oboj\u00f3w da caccia do przywo\u0142ania podobnych do sza\u0142amaji instrument\u00f3w stroikowych z Bliskiego Wschodu (surmy i salamiye). (\u2026) Jeszcze zanim za\u015bpiewa ch\u00f3r, Bach paraduje przed naszymi oczami z ob\u0142adowan\u0105 darami dostojn\u0105 procesj\u0105 Trzech Mag\u00f3w i 'wielb\u0142\u0105d\u00f3w w obfito\u015bci’ (wspomnianej w pomini\u0119tym w kantacie wersecie z Izajasza). A p\u00f3\u017aniej nast\u0119puje nag\u0142a zmiana skali i nastroju, z pocz\u0105tkowej pompy kr\u00f3lewskiej procesji przechodzimy do intymnej, prostej stajenki i do ofiar sk\u0142adanych dzieci\u0105tku w \u017c\u0142\u00f3bku. Wtedy ch\u00f3r intonuje skromn\u0105 niemieck\u0105 wersj\u0119 \u0142aci\u0144skiej kol\u0119dy  \u2018Puer natus in Bethlehem\u2019, tradycyjnie \u015bpiewan\u0105 w Lipsku w czasie tego \u015bwi\u0119ta.”<\/div>\n

<\/p>\n

\n Sie werden aus Saba alle kommen,<\/i><\/div>\n
\nGold und Weihrauch bringen<\/i><\/div>\n
\nund des Herren Lob verk\u00fcndigen.<\/i><\/div>\n
\n<\/div>\n
\nWszyscy ci przyjd\u0105 z Saby, <\/span><\/div>\n
\nz\u0142oto i kadzid\u0142o przynios\u0105, <\/span><\/div>\n
\na chwa\u0142y Pa\u0144skie opowiada\u0107 b\u0119d\u0105<\/span><\/div>\n
\n
<\/span><\/div>\n
\nDie K\u00f6n’ge aus Saba kamen dar,<\/i><\/div>\n
\nGold, Weihrauch, Myrrhen brachten sie dar,<\/i><\/div>\n
\nAlleluja!<\/i><\/div>\n
\n<\/div>\n
\nKr\u00f3lowie z Saby przynie\u015bli ju\u017c tu <\/div>\n
\nMirr\u0119, kadzid\u0142o i z\u0142oto Mu.<\/div>\n
\nAlleluja!<\/p>\n
\n