{"id":207,"date":"2017-04-22T11:26:00","date_gmt":"2017-04-22T11:26:00","guid":{"rendered":"http:\/\/barokowo.pl\/?p=207"},"modified":"2017-04-22T11:26:00","modified_gmt":"2017-04-22T11:26:00","slug":"b52-odcinek-17-quasimodogeniti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/barokowo.pl\/?p=207","title":{"rendered":"B!52, odcinek 17 – Quasimodogeniti"},"content":{"rendered":"
\n<\/p>\n
\n<\/a><\/div>\n<\/div>\n
\nO tym, jak pierwsza niedziela po Wielkanocy po\u0142\u0105czy\u0142a kresk\u00f3wk\u0119 Disneya, chilijskich kowboj\u00f3w, Bacha i zakr\u0119con\u0105 tr\u0105bk\u0119.<\/b><\/div>\n
\n<\/div>\n
\nOsadzona w czasach p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza powie\u015b\u0107 Wiktora Hugo Notre-Dame de Paris (Katedra Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny w Pary\u017cu) <\/i>opowiada o losach pi\u0119knej Cyganki Esmeraldy, archidiakona Klaudiusza Frollo oraz jego przybranego syna. W 1996 roku na podstawie ksi\u0105\u017cki wytw\u00f3rnia Walta Disneya nakr\u0119ci\u0142a film animowany pod tytu\u0142em Dzwonnik z Notre-Dame<\/i>, a posta\u0107 garbatego i kulawego dzwonnika sta\u0142a si\u0119 s\u0142ynniejsza ni\u017c sama powie\u015b\u0107 Hugo. T\u0105 postaci\u0105 jest Quasimodo.<\/p>\n

Czteroletni Quasimodo, porzucony przez rodzic\u00f3w, zosta\u0142 odnaleziony pod bram\u0105 paryskiej Katedry przez Klaudiusza Frollo w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 po Wielkanocy, kt\u00f3ra w starym kalendarzu liturgicznym nazywa\u0142a si\u0119 Quasimodogeniti, st\u0105d w\u0142a\u015bnie imi\u0119 bohatera, kt\u00f3rego wszyscy znamy z animacji Disneya…<\/p>\n

\u0141aci\u0144ska nazwa pierwszej niedzieli po Wielkanocy, kt\u00f3ra ko\u0144czy uroczysty czas o\u015bmiodniowego \u015bwi\u0119towania Zmartwychwstania (Oktawa Wielkanocna), wzi\u0119\u0142a si\u0119 od tekstu tradycyjnego mszalnego Introitu \u015bpiewanego po \u0142acinie na wej\u015bcie:<\/p><\/div>\n

\n<\/p>\n
\n „Quasi modo geniti infantes, rationabile, sine dolo lac concupiscite ut in eo crescatis in salutem si gustastis quoniam dulcis Dominus”<\/i><\/p>\n

„Jak niedawno narodzone niemowl\u0119ta pragnijcie duchowego, niesfa\u0142szowanego mleka, aby\u015bcie dzi\u0119ki niemu wzrastali ku zbawieniu, je\u017celi tylko zasmakowali\u015bcie, \u017ce s\u0142odki jest Pan”<\/span><\/div>\n

<\/div>\n

\nBardzo ciekawa tradycja dotycz\u0105ca Niedzieli Quasimodogeniti zachowa\u0142a si\u0119 w Chile. W czasach kolonialnych, duchowni udawali si\u0119 w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 po Wielkanocy do dom\u00f3w chorych i niedo\u0142\u0119\u017cnych, aby zanie\u015b\u0107 im komuni\u0119 i wie\u015b\u0107 o Zmartwychwstaniu. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce byli cz\u0119sto napadani, towarzyszy\u0142a im zwykle du\u017ca eskorta chilijskich je\u017ad\u017ac\u00f3w zwanych „huasos”. Mimo \u017ce w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych atak\u00f3w na ksi\u0119\u017cy ju\u017c nie ma, tradycja jest kontynuowana i w wielu miastach organizowane s\u0105 procesje, w kt\u00f3rych miejscowemu proboszczowi wiezionemu si\u0119 w bogato zdobionym powozie towarzyszy wielki orszak z\u0142o\u017cony z je\u017ad\u017ac\u00f3w na koniach, udekorowanych samochod\u00f3w i od\u015bwi\u0119tnie ubranych wiernych. Ten festiwal rado\u015bci to Fiesta de Cuasimodo.<\/p>\n

A gdzie w tym wszystkim Johann Sebastian Bach? <\/p><\/div>\n

\n<\/div>\n
\nQuasimodogeniti by\u0142a w czasach Bacha wa\u017cnym \u015bwi\u0119tem lutera\u0144skim i dlatego jego obowi\u0105zkiem jako kantora Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Tomasza by\u0142o komponowanie na ten dzie\u0144 rozbudowanych kantat. Do dzisiaj zachowa\u0142y si\u0119 dwie kantaty skomponowane przez Bacha na pierwsz\u0105 niedziel\u0119 po Wielkanocy. Jedn\u0105 z nich jest Halt im Ged\u00e4chtnis Jesum Christ<\/i>, BWV 67, napisana kr\u00f3tko po przyje\u017adzie do Lipska i wykonana po raz pierwszy 16 kwietnia 1724 roku. Tekst kantaty napisany przez nieznanego poet\u0119 jest oparty na przekazach biblijnych i dotyczy spotkania Jezusa z uczniami po Zmartwychwstaniu, tak\u017ce spotkania ze \u015bw. Tomaszem, kt\u00f3ry symbolizuje w\u0105tpliwo\u015bci wszystkich chrze\u015bcijan, a szczeg\u00f3lnie tych, kt\u00f3rzy nie nosz\u0105 w sobie pokoju i mi\u0142o\u015bci. <\/div>\n
\n<\/div>\n
\nCentraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kantaty jest lutera\u0144ski hymn wielkanocny Erschienen ist der herrlich Tag (Nasta\u0142 dzie\u0144 chwa\u0142y)<\/i>, napisany w roku 1560 przez Nikolausa Hermana, natomiast pierwsza zwrotka hymnu Jakoba Eberta z roku 1601 Du Friedef\u00fcrst, Herr Jesu Christ (Ksi\u0105\u017c\u0119 pokoju, Panie Jezu Chryste)<\/i> ko\u0144czy kantat\u0119. Utw\u00f3r sk\u0142ada si\u0119 z siedmiu cz\u0119\u015bci roz\u0142o\u017conych symetrycznie wok\u00f3\u0142 \u015brodkowego chora\u0142u i zosta\u0142a przeznaczona na trzy g\u0142osy solowe (alt, tenor i bas), czterog\u0142osowy ch\u00f3r oraz ma\u0142y zesp\u00f3\u0142 instrumentalny z\u0142o\u017cony z dwojga skrzypiec, alt\u00f3wki, fletu traverso, dw\u00f3ch oboj\u00f3w d’amore, basso coninuo i… corno da tirarsi. <\/div>\n
\n
\nCorno da tirarsi to najwi\u0119ksza zagadka, \u017ar\u00f3d\u0142a nie s\u0105 zgodne, czym tak naprawd\u0119 jest instrument okre\u015blony przez Bacha jako „r\u00f3g z suwakiem”. Bach u\u017cy\u0142 tego instrumentu w zaledwie czterech kantatch powsta\u0142ych do roku 1724, potem nie pojawia si\u0119 ju\u017c w jego utworach. Chyba najbardziej prawdopodobna jest powszechna opinia, \u017ce corno da tirarsi wygl\u0105da\u0142 podobnie jak instrument, kt\u00f3ry trzyma w r\u0119kach Gottfried Reiche<\/a> na s\u0142ynnym portrecie E. G. Hau\u00dfmanna: ma\u0142a, bardzo \u015bci\u015ble skr\u0119cona rura, jednak z dodatkowym suwakiem, kt\u00f3ry zapewnia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 u\u017cywania ton\u00f3w chromatycznych. Czyli taka „zakr\u0119cona tr\u0105bka”.<\/p>\n

Zapraszam do pos\u0142uchania pocz\u0105tkowego ch\u00f3ru z kantaty Halt im Ged\u00e4chtnis Jesum Christ<\/i>, w kt\u00f3rym wyra\u017anie s\u0142ycha\u0107 kontrast mi\u0119dzy rado\u015bci\u0105 i nadziej\u0105 a nieufno\u015bci\u0105 i zw\u0105tpieniem…<\/p>\n

PS. O zakr\u0119conej tr\u0105bce i o innych ciekawych barokowych instrumentach d\u0119tych dowiedzia\u0142em si\u0119 w tym tygodniu wiele od \u015bwietnego tr\u0119bacza – Paw\u0142a Hulisza, z kt\u00f3rym znamy si\u0119 ju\u017c od czas\u00f3w inowroc\u0142awskiej szko\u0142y muzycznej. O p\u0142ycie Paw\u0142a i jego towarzyszy z Tubicinatores Gedanenses mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 napisa\u0107 niedawno kilka s\u0142\u00f3w… (Muzyczny spacer po Gda\u0144sku)<\/a><\/div>\n

\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n