{"id":212,"date":"2017-04-13T18:17:00","date_gmt":"2017-04-13T18:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/barokowo.pl\/?p=212"},"modified":"2017-04-13T18:17:00","modified_gmt":"2017-04-13T18:17:00","slug":"odcinek-15-wielki-piatek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/barokowo.pl\/?p=212","title":{"rendered":"Odcinek 15, Wielki Pi\u0105tek"},"content":{"rendered":"
\n<\/a><\/div>\n

<\/p>\n

\nEs ist vollbracht! Wykona\u0142o si\u0119!<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nTo ju\u017c ostatni \u201ebarokowy\u201d post, kt\u00f3ry swoje g\u0142\u00f3wne miejsce znajduje na moim prywatnym facebookowym koncie. Co\u015b si\u0119 ko\u0144czy, co\u015b zaczyna. Barok nie znika, wprost przeciwnie, o tym jednak w sobot\u0119, dzisiaj o oratoriach pasyjnych Bacha…<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nJutro Wielki Pi\u0105tek, to w\u0142a\u015bnie tego dnia Jan Sebastian Bach wykonywa\u0142 swoje oratoria pasyjne. Ile ich by\u0142o? Nekrolog z 1754 roku, kt\u00f3rego autorem by\u0142 prawdopodobnie Johann Friedrich Agricola i kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w ostatnim wydaniu \u201eMusikalische Bibliothek\u201d Lorenza Christopha Mizlera, wspomina o pi\u0119ciu pasjach napisanych przez Bacha, z kt\u00f3rych jedna by\u0142a rozpisana na podw\u00f3jny ch\u00f3r. T\u0119 akurat prosto jest zidentyfikowa\u0107, poniewa\u017c si\u0119 zachowa\u0142a. To Pasja wed\u0142ug \u015bw. Mateusza BWV 244 \u2013 dzie\u0142o, kt\u00f3re jest uwa\u017cane przez wielu za najdoskonalsz\u0105 kompozycj\u0119 Mistrza. Jest to te\u017c jednak kompozycja bardzo wymagaj\u0105ca, kt\u00f3rej wagi \u2013 jak pokaza\u0142 ostatni koncert w Filharmonii Pozna\u0144skiej \u2013 nie s\u0105 czasem w stanie unie\u015b\u0107 nawet wielkie nazwiska. By\u0142o, min\u0119\u0142o. Drug\u0105 pasj\u0105, kt\u00f3ra zachowa\u0142a si\u0119 do naszych czas\u00f3w jest Pasja wed\u0142ug \u015bw. Jana BWV 245, skromniejsza od Mateuszowej, ale nie mniej pi\u0119kna. Zachowa\u0142o si\u0119 te\u017c napisane przez Picandra libretto do Pasji wed\u0142ug \u015bw. Marka BWV 247 oraz informacje o jej wykonaniach, w zwi\u0105zku z czym podejmowane s\u0105 pr\u00f3by rekonstrukcji tej pasji. Pisa\u0142em ju\u017c o tym w jednym z poprzednich tekst\u00f3w (Reminiscere<\/a>) przypomn\u0119 tylko, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 materia\u0142u muzycznego pochodzi w niej z innych utwor\u00f3w Bacha. Podobnie by\u0142o prawdopodobnie w przypadku wykonanej przez Bacha w Lipsku trzy razy Pasji wed\u0142ug \u015bw. \u0141ukasza BWV 246.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nPozostaje ostatnia z pi\u0119ciu pasji wymienionych przez Nekrolog. Jest prawdopodobne, \u017ce m\u00f3g\u0142 si\u0119 on odnosi\u0107 do utworu, kt\u00f3ry powsta\u0142 jeszcze przed zatrudnieniem Bacha na stanowisku kantora w Lipsku (na przyk\u0142ad do pasji wykonanej w Wielki Pi\u0105tek w 1717 roku w kaplicy zamku Friedenstein w Gotha, kt\u00f3ra zosta\u0142a skomponowana, kiedy Bach przebywa\u0142 w Weimarze, st\u0105d jej potoczna nazwa \u201eWeimarer Passion\u201d) albo do niezachowanego utworu skomponowanego do tekstu Picandra \u201eErbauliche Gedanken auf den Gr\u00fcnen Donnerstag und Charfreitag \u00fcber den Leidenden Jesum. Do pasji wykonanych przez Bacha w Lipsku nale\u017cy te\u017c doliczy\u0107 utwory innych kompozytor\u00f3w, kt\u00f3re Bach zdecydowa\u0142 si\u0119 zaprezentowa\u0107 mieszka\u0144com Lipska. S\u0105 to oratoria pasyjne skomponowane przez Gottfrieda Heinricha St\u00f6lzla i Carla Heinricha Grauna oraz pasje Georga Philippa Telemanna i Georga Friedricha Handla napisane do libretta, kt\u00f3rego autorem jest Barthold Heinrich Brockes (Brockes Passion).<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nWielkopi\u0105tkowe pasje by\u0142y wykonywane przez Bacha w jednym z dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w Lipska \u2013 w lata nieparzyste w ko\u015bciele \u015bw. Tomasza, w lata parzyste w ko\u015bciele \u015bw. Miko\u0142aja. Po raz pierwszy zgod\u0119 na wykonanie w czasie liturgii wielkopi\u0105tkowych nieszpor\u00f3w dwucz\u0119\u015bciowej pasji otrzyma\u0142 w roku 1721 poprzednik Bacha na stanowisku kantora \u2013 Johann Kuhnau (6.04.2017, Johann Kuhnau<\/a>). W naszych czasach pasje Bacha wykonuje si\u0119 zwykle na koncertach, dlatego postanowi\u0142em przybli\u017cy\u0107 porz\u0105dek wielkopi\u0105tkowej liturgii, w czasie kt\u00f3rych by\u0142y wykonywane w czasach Bacha:<\/div>\n

\n1. Hymn \u201eDa Jesus an den Kreuze stund\u201d przy biciu dzwon\u00f3w
\n2. PASJA, cz\u0119\u015b\u0107 1
\n3. Hymn \u201eO Lamm Gottes, unschuldig\u201d
\n4. Pozdrowienie z ambony
\n5. Hymn \u201eHerr Jesu Christ, dich zu uns wend”
\n6. Kazanie (kt\u00f3re trwa\u0142o oko\u0142o godziny!)
\n7. PASJA, cz\u0119\u015b\u0107 2
\n8. Motet:\u201dEcce quomodo moritur\u201d Jacoba Handla
\n9. Hymn \u201eO Traurigkeit, o Herzeleid”
\n10. Kolekta i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo
\n11. Hymn: \u201eNun danket alle Gott\u201d<\/p>\n

\nA teraz odrobina muzyki – Pasja wed\u0142ug \u015bw. Jana i towarzysz\u0105ca \u015bmierci Jezusa na krzy\u017cu altowa aria \u201eEs ist vollbracht! (Wykona\u0142o si\u0119!)\u201d z towarzyszeniem pi\u0119knego, pastelowego i nieco ciemnego d\u017awi\u0119ku violi da gamba. Warto pos\u0142ucha\u0107 tej arii w skupieniu i pomy\u015ble\u0107, \u017ce ka\u017cdy koniec, kt\u00f3ry zdarza si\u0119 nam w \u017cyciu, jest te\u017c pocz\u0105tkiem czego\u015b nowego, zwykle o wiele bardziej radosnego i pe\u0142nego…<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n_______________________<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nJohann Sebastian Bach, Pasja wed\u0142ug \u015bw. Jana BWV 245<\/div>\n
\nAria „Es ist vollbracht!”<\/span><\/div>\n

<\/p>\n

\nEs ist vollbracht!<\/i><\/div>\n
\nO Trost vor die gekr\u00e4nkten Seelen!<\/i><\/div>\n
\nDie Trauernacht<\/i><\/div>\n
\nL\u00e4\u00dft nun die letzte Stunde z\u00e4hlen.<\/i><\/div>\n
\nDer Held aus Juda siegt mit Macht<\/i><\/div>\n
\nUnd schlie\u00dft den Kampf.<\/i><\/div>\n
\nEs ist vollbracht!<\/i><\/div>\n
\n<\/div>\n
\nWykona\u0142o si\u0119!<\/div>\n
\nO pociecho dla chorych dusz;<\/div>\n
\nNoc \u017ca\u0142oby<\/div>\n
\nPozw\u00f3l mi zliczy\u0107 ostatnie godziny.<\/div>\n
\nBohater Judy zwyci\u0119\u017cy\u0142 z si\u0142\u0105<\/div>\n
\nI zako\u0144czy\u0142 walk\u0119. <\/div>\n
\nWykona\u0142o si\u0119!<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n