{"id":32,"date":"2018-12-13T08:16:00","date_gmt":"2018-12-13T08:16:00","guid":{"rendered":"http:\/\/barokowo.pl\/?p=32"},"modified":"2018-12-13T08:16:00","modified_gmt":"2018-12-13T08:16:00","slug":"blive-barocktage-2018-cz-1-o-trzesieniu-ziemi-i-magii-opery","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/barokowo.pl\/?p=32","title":{"rendered":"B!LIVE, Barocktage 2018, cz. 1. O trz\u0119sieniu ziemi i magii opery."},"content":{"rendered":"
\n<\/a><\/div>\n

<\/p>\n

\nBy\u0107 \u015bwiadkiem narodzin Nowego to du\u017ca sprawa. By\u0107 \u015bwiadkiem powstawania Czego\u015b Niezwyk\u0142ego to sprawa wielka.<\/p>\n

W dniach 26.11-2.12.2018 berli\u0144ska Staatsoper Unter den Linden zorganizowa\u0142a pierwsze w swojej historii Barocktage, dziesi\u0119ciodniowy cykl przedstawie\u0144 operowych, koncert\u00f3w i innych wydarze\u0144 skupionych wok\u00f3\u0142 muzyki barokowej. G\u0142\u00f3wnymi bohaterami festiwalu zostali Claudio Monteverdi i Jean-Philippe Rameau – prekursor baroku w muzyce i ten, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 muzyk\u0119 tej epoki pod koniec jej trwania na wy\u017cyny.<\/p><\/div>\n

\n<\/div>\n
\nDzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Staatsoper Unter den Linden mog\u0142em uczestniczy\u0107 w wydarzeniach sze\u015bciu dni festiwalowych. By\u0142y to dni pe\u0142ne emocji, wzrusze\u0144, obserwacji i zadziwiaj\u0105cych odkry\u0107. Pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mojej relacji z festiwalu chc\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 przedstawieniom operowym, kt\u00f3re by\u0142y centralnymi punktami Barocktage.<\/p>\n

Zaczn\u0119 jednak od ko\u0144ca. I nie od opery, a od trz\u0119sienia ziemi, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142em na zako\u0144czenie mojej podr\u00f3\u017cy do barokowego Berlina, gdy w go\u015bcinnych progach Pierre -Boulez-Saal wyst\u0105pili znakomici soli\u015bci:  Monica Piccinini, Maria Beate Kielland, Alessandro Giangrande, Cyril Auvity, Llu\u00eds Vilamaj\u00f3, Furio Zanasi, Mauro Borgioni oraz Les Concert des Nations i La Capella Reial de Catalunya, kt\u00f3rymi pokierowa\u0142 Jordi Savall.<\/p>\n

Ju\u017c sama sala wywo\u0142a\u0142a du\u017ce wra\u017cenie. Pierre-Boulez-Saal stanowi cz\u0119\u015b\u0107 kompleksu edukacyjnego, stworzonego przez Daniela Barenboima i Edwarda Saida dla m\u0142odych muzyk\u00f3w ze \u015arodkowego Wschodu i P\u00f3\u0142nocnej Afryki. Powsta\u0142a wed\u0142ug projektu Franka Gehry\u2019ego w budynku przy Franz\u00f6sische Stra\u00dfe, w kt\u00f3rym do 2010 roku mie\u015bci\u0142y si\u0119 magazyny Staatsoper Unter den Linden.<\/p>\n

„Pewnego dnia \u2013 zaraz po tym, jak mu go dali\u015bmy – usiad\u0142 przed modelem i po prostu wpatrywa\u0142 si\u0119 w niego godzinami …” opowiada\u0142 Frank Gehry o reakcji Pierre’a Bouleza na model architektoniczny sali. Bo sala jest fantastyczna. Dzi\u0119ki nowatorskim i elastycznym rozwi\u0105zaniom technicznym oraz blisko\u015bci artyst\u00f3w i publiczno\u015bci mo\u017cna ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w swoje intymne emocje i zanurzy\u0107 w muzyce. Sta\u0107 si\u0119 na chwil\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 muzyki.<\/p><\/div>\n

\n<\/div>\n
\nW tych sprzyjaj\u0105cych warunkach zesp\u00f3\u0142 kierowany przez Jordiego Savalla wykona\u0142 doskonale skomponowany program Madrigali Guerrieri et Amorosi, na kt\u00f3ry opr\u00f3cz fragment\u00f3w instrumentalnych z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 kompozycje z VIII Ksi\u0119gi Madryga\u0142\u00f3w. Koncert trzyma\u0142 w wielkim napi\u0119ciu od pocz\u0105tku do ko\u0144ca.<\/p>\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Monteverdiego nie traci mocy ra\u017cenia mimo up\u0142ywu czasu. Powodem jej uniwersalno\u015bci, przynale\u017cno\u015bci do kolejnych miejsc w czasoprzestrzeni jest mi\u0119dzy innymi waga, jak\u0105 Monteverdi przyk\u0142ada\u0142 do s\u0142owa. Jednym z najdoskonalszych przyk\u0142ad\u00f3w tego przywi\u0105zania muzyki do tekstu i tekstu do muzyki jest  Il Combattimento di Tancredi e Clorinda<\/i> (Walka Tankreda z Klorynd\u0105). Berli\u0144skie wykonanie tego madryga\u0142u by\u0142o mistrzowskie i porywaj\u0105ce, szczeg\u00f3lnie ekspresyjna i dramatyczna (lecz nie przerysowana) narracja, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 Furio Zanasi. <\/div>\n

\n<\/div>\n
\n
\nWr\u0119cz namacalny by\u0142 olbrzymi szacunek, kt\u00f3ry arty\u015bci przyk\u0142adali do tre\u015bci i formy madryga\u0142u, kt\u00f3rym obdarzali siebie nawzajem oraz publiczno\u015b\u0107. Uczestnicy \u2013 bo nie tylko s\u0142uchacze i nie tylko widzowie \u2013 zgromadzeni na sali podzi\u0119kowali za Tankreda i Kolrynd\u0119<\/i> wielk\u0105 owacj\u0105. R\u00f3wnie silne emocje wzbudzi\u0142y madryga\u0142y Altri canti d\u2019amor<\/i>, Lamento della ninfa <\/i>czy Hor che \u2018l ciel e la terra<\/i>. <\/div>\n
\n<\/div>\n
\nW Berlinie mia\u0142em mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczy\u0107 trzy pe\u0142ne przedstawienia operowe: L’incoronazione di Poppea<\/i> oraz L\u2019Orfeo<\/i> Claudia Monteverdiego oraz Hippolyte et Aricie <\/i>Jean-Philippe\u2019a Rameau. Trudno wskaza\u0107 na faworyta. Ka\u017cde przedstawienie by\u0142o inne, ka\u017cde wywo\u0142a\u0142o inne emocje, ka\u017cde dotyka\u0142o innych warstw wra\u017cliwo\u015bci.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nPo raz pierwszy w historii  mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 w berli\u0144skiej operze Hippolyte et Aricie<\/i> Jean-Philippe\u2019a Rameau. W czasie spektaklu zastanawia\u0142em si\u0119, jak odebraliby spektakl widzowie w XVII wieku, jak zareagowa\u0142by na przedstawienie sam Jean-Philippe Rameau. Bo Hipolit i Arycja to inscenizacja wprost fantastyczna.<\/p>\n

Opr\u00f3cz muzyki i aktor\u00f3w, g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 gra w nim \u015bwiat\u0142o: rzucane z reflektor\u00f3w, odbijane w lustrach w r\u0119kach niewidocznych tancerzy, na czapkach ch\u00f3ru, strojach solist\u00f3w, otoczonych dzi\u0119ki temu \u015bwietlistymi aureolami\u2026 Zamys\u0142em tw\u00f3rc\u00f3w spektaklu inscenizacja ma by\u0107 dialogiem pomi\u0119dzy \u015bwiat\u0142em, wykonawcami a muzyk\u0105. Poza poza prostymi p\u0142aszczyznami, \u015bwiat\u0142ami lub elementami scenicznymi, kt\u00f3re nim kieruj\u0105 i „graj\u0105” nie ma praktycznie \u017cadnych innych dekoracji. Tworzy to dynamiczn\u0105 i otwart\u0105 przestrze\u0144 dla prowadzenia narracji. <\/p><\/div>\n

\n<\/div>\n
\nDym, dzi\u0119ki kt\u00f3remu efekty \u015bwietlne s\u0105 lepiej widoczne, nabieraj\u0105 konkretnego wymiaru, dociera tak\u017ce na widowni\u0119,  stanowi przez to \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy publiczno\u015bci\u0105 a scen\u0105. Kiedy w III akcie mieszka\u0144cy Troezenu \u015bwi\u0119tuj\u0105 powr\u00f3t Tezeusza do miasta, kiedy o\u015bwietlona mocno na potrzeby tej sceny widownia odbija si\u0119 w wielkim lustrze ustawionym z ty\u0142u sceny, i kiedy widzimy na scenie samych siebie, stajemy si\u0119 bezpo\u015brednimi uczestnikami przedstawienia. Wszystko i wszyscy staj\u0105 si\u0119 jedno\u015bci\u0105.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nBardzo obrazowo opisa\u0142 to w swojej wypowiedzi \u00d3lafur El\u00edasson, tw\u00f3rca wizualnej strony przedstawienia: \u201eMoj\u0105 inspiracja dla tego projektu przysz\u0142a z czas\u00f3w, kiedy bywa\u0142em w Berlinie w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, z jego \u00f3wczesnej sceny kulturalnej i klubowej. Muzyka, taniec, \u015bwiat\u0142o, architektura, sytuacje, rozmowy, relacje a nawet k\u0142\u00f3tnie \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 bez przerwy tworz\u0105c byt pot\u0119\u017cny i zbli\u017cony do snu.\u201d<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nJe\u015bli do tego wszystkiego doda\u0107 znakomity wyst\u0119p wokalist\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci Anny Prohaski, Magdaleny Ko\u017eeny, Reinouda van Mechelen i Gyuli Orendta oraz doskona\u0142e brzmienie ch\u00f3ru Staatsoper Uner den Linden i Freiburger Barockorchester, kt\u00f3rymi z pasj\u0105 pokierowa\u0142 Simon Rattle, dostajemy w rezultacie przedstawienie, kt\u00f3re trzeba zobaczy\u0107. I kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 bez problemu, poniewa\u017c zosta\u0142o zarejestrowane i jest udost\u0119pnione melomanom przez telewizj\u0119 Arte.<\/p>\n

(https:\/\/www.arte.tv\/pl\/videos\/086297-001-A\/hippolyte-et-aricie-jean-philippe-a-rameau\/ – dost\u0119pne do 7.1.2019!)<\/p><\/div>\n

\n<\/div>\n
\nKoronacja Poppei <\/i>Monteverdiego w inscenizacji Diego Fasolisa i Andrei Marchiola oraz w re\u017cyserii Evy Marii H\u00f6ckmayr to kolejny majstersztyk zrealizowany w r\u00f3wnie minimalistycznej, „statycznej” scenografii, kt\u00f3ra o\u017cywa\u0142a dzi\u0119ki grze \u015bwiate\u0142, obrotowym elementom sceny oraz ci\u0105g\u0142ej obecno\u015bci wi\u0119kszo\u015bci postaci, kt\u00f3re – nawet gdy nie gra\u0142y swoich partii – gr\u0105 w tle odnosi\u0142y si\u0119 do bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144, by\u0142y ich \u017cywym komentarzem.<\/p>\n

To jednocze\u015bnie przestawienie, kt\u00f3re wzbudzi\u0142o najwi\u0119cej kontrowersji – szczeg\u00f3lnie zako\u0144czenie, kt\u00f3re odbiega od historii opowiedzianej w libretcie przez Giovanniego Franscesco Busenello. Duet mi\u0142osny Nerona i Poppei Pur ti miro, pur ti godo<\/i> zmienia si\u0119 w berli\u0144skiej inscenizacji w kwartet. Poppea \u015bpiewa o swoich uczuciach do nienarodzonego dziecka, Neron wyznaje je swojemu kochankowi. Wzburzenie cz\u0119\u015bci widowni wywo\u0142ywa\u0142y tak\u017ce pokazane niemal naturalistycznie sceny mi\u0142o\u015bci fizycznej bohater\u00f3w.<\/p>\n

Moim zdaniem realizatorzy nie przekroczyli granicy dobrego smaku i nie zmienili sensu dzie\u0142a. Raczej odarli je z jednoznaczno\u015bci i pr\u00f3bowali wci\u0105gn\u0105\u0107 publiczno\u015b\u0107 w dyskurs o kondycji \u015bwiata. Nie \u015bwiata z I wieku naszej ery, opisanego przez Tacyta w Rocznikach, a \u015bwiata, w kt\u00f3rym przysz\u0142o nam \u017cy\u0107. I w kt\u00f3rym tworzone pozory i zak\u0142adane maski s\u0105 czasem wa\u017cniejsze ni\u017c to, kim tak naprawd\u0119 jeste\u015bmy i kim chcieliby\u015bmy by\u0107, co lubimy, co jest dla nas istotne; w kt\u00f3rym \u201epoprawno\u015b\u0107 polityczna\u201d zast\u0119puje jasne i precyzyjne komunikaty p\u0142yn\u0105ce z naszych uczu\u0107 i z naszych przekona\u0144.<\/p><\/div>\n

\n<\/div>\n
\nW L\u2019Incoronazione di Poppea<\/i> w nag\u0142ym zast\u0119pstwie zamiast Emannuela Cencica wyst\u0105pi\u0142 w roli Nerona m\u0142ody kontratenor korea\u0144sko-ameryka\u0144ski, Kangmin Justin Kim. Zadanie mia\u0142 tylko nieznacznie u\u0142atwione dzi\u0119ki temu, \u017ce \u015bpiewa\u0142 ju\u017c t\u0119 parti\u0119 u Johna Eliota Gardinera. W Berlinie ze swojego zadania \u2013 zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem wokalnym, jak i aktorskim – wywi\u0105za\u0142 si\u0119 znakomicie. By\u0142em pod urokiem jego jasnego, pe\u0142nego, czystego i pe\u0142nego blasku g\u0142osu. Du\u017ce wra\u017cenie wywarli na mnie tak\u017ce Roberta Mameli w roli Poppei i Franz-Josef Selig jako Seneka.<\/p>\n

Inscenizacja to prawdziwy, zbiorowy sukces tw\u00f3rc\u00f3w warstwy wizualnej: Jens Kilian (scenografia), Julia R\u00f6sler (kostiumy), Olaf Freese i Irene Selka (\u015bwiat\u0142o) a tak\u017ce instrumentalist\u00f3w Akademie f\u00fcr Alte Musik Berlin, kt\u00f3rymi pokierowa\u0142 Diego Fasolis.<\/p><\/div>\n

\nNa koniec cr\u00e8me de la cr\u00e8me\u2026 L\u2019Orfeo<\/i> Claudio Monteverdiego.  W kr\u00f3tkim komentarzu zaraz po przedstawieniu napisa\u0142em, \u017ce publiczno\u015b\u0107 zgotowa\u0142a tw\u00f3rcom kilkuminutow\u0105, \u017cywio\u0142ow\u0105 owacj\u0119. Podzi\u0119kowania by\u0142y tak\u017ce ode mnie. Za dwie i p\u00f3\u0142 godziny wypiek\u00f3w, dreszczy, u\u015bmiechu, \u0142ez wzruszenia i szeroko otwartych oczu. Orfeusza wyprodukowali Sasha Waltz & Guests, De Nationale Opera Amsterdam, Les Th\u00e9\u00e2tres de la Ville de Luxembourg, Bergen International Festival i Op\u00e9ra de Lille. Powsta\u0142o przedstawienie plastyczne i wysmakowane; spektakl, w kt\u00f3rym muzyka instrumentalna, taniec, \u015bpiew, dekoracje, kostiumy i wszystkie inne elementy istniej\u0105 nie obok siebie, a ze sob\u0105 i dla siebie. Mi\u0119dzy kt\u00f3rymi panuje g\u0142\u0119boka symbioza.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nWielkie brawa nale\u017c\u0105 si\u0119 \u015bpiewakom, kt\u00f3rzy nie tylko doskonale spisali si\u0119 pod wzgl\u0119dem wokalnym i aktorskim, ale te\u017c do\u0142\u0105czali w du\u017cej cz\u0119\u015bci scen do tancerzy. Najbardziej wszechstronnymi umiej\u0119tno\u015bciami popisali si\u0119 Georg Nigl (Orfeo), Fabio Tr\u00fcmpy (Pasterz) i Konstantin Wolff (Pluton), kt\u00f3rzy na scenie wykonywali prawdziwe akrobacje. Cudownie zabrzmia\u0142 Freiburger Barockconsort: instrumentali\u015bci ca\u0142y czas towarzyszyli aktorom i tancerzom na scenie, byli cz\u0119\u015bci\u0105 spektaklu, czasem bardzo istotn\u0105 \u2013 na przyk\u0142ad kiedy harfistka partnerowa\u0142a Muzyce w Prologu, czy na ko\u0144cu przedstawienia, gdy instrumentali\u015bci do\u0142\u0105czyli do pozosta\u0142ych artyst\u00f3w w radosnym ta\u0144cu. Ta\u0144czy\u0142y nawet puzony!!!<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nL\u2019Orfeo<\/i> nape\u0142ni\u0142 mnie rado\u015bci\u0105. Muzyka Monteverdiego zosta\u0142a zestawiona z niepretensjonalnymi kostiumami i prostymi elementami scenografii zwi\u0105zanymi \u015bci\u015ble z natur\u0105. By\u0142a prawdziwa woda, surowe drewno, ziele\u0144. Ale grali przede wszystkim ludzie. Ich mimika, gesty, cia\u0142a, g\u0142os, ruchy, emocje. By\u0142y bardzo blisko. A dzi\u0119ki temu wszystkiemu by\u0142o te\u017c – mimo ch\u0142odnej aury na zewn\u0105trz – bardzo ciep\u0142o\u2026<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nPrawdziwa sztuka nie lubi szufladkowania, bez ustanku pod\u0105\u017ca za nowymi ideami, tak\u017ce za rozwojem technologicznym i cywilizacyjnym. Wszystkie przedstawienia operowe, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w programie Barocktage 2018 w berli\u0144skiej Staatsoper Unter den Linden, wymykaj\u0105 si\u0119 my\u015bleniu o operze jako o tworze starodawnym i skostnia\u0142ym. Wprost przeciwnie, wykorzystywa\u0142y najnowsze zdobycze techniki i zmusza\u0142y widz\u00f3w do nowego spojrzenia na dawne kompozycje, do skonfrontowania si\u0119 ze swoimi przekonaniami i wyobra\u017ceniami, do aktywno\u015bci, do bezgranicznego zanurzenia si\u0119 w ich magicznym \u015bwiecie. By\u0107 mo\u017ce nawet do stania si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tego magicznego \u015bwiata\u2026<\/p>\n

***<\/p>\n

Na koniec niespodzianka. Mam dla Was w prezencie dwup\u0142ytowy album z Vespro della beata vergine, SV 206, kt\u00f3ry nagrali Jordi Savall, La Capella Reial, Coro del Centro Musica Antica di Padova oraz soli\u015bci: Montserrat Figueras, Mar\u00eda Cristina Kiehr, Guy de Mey, Gian Paolo Fagotto, Gerd Turk, Daniele Carnovich, Pietro Sagnoli i Roberto Abondanza. Na p\u0142ycie podpisa\u0142 si\u0119 dla Was sam Jordi Savall!!! \u017beby j\u0105 dosta\u0107 wystarczy polubi\u0107 i skomentowa\u0107 na Facebooku t\u0119 lub kolejn\u0105 relacj\u0119 z Berlina. P\u0142yt\u0119 rozlosuj\u0119 jeszcze przed \u015awi\u0119tami.<\/p>\n

<\/p>\n

\n<\/a><\/div>\n
\n<\/a><\/div>\n
\n<\/a><\/div>\n
\n<\/a><\/div>\n

<\/p>\n

\n<\/a><\/div>\n

<\/p>\n

\n<\/a><\/div>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

By\u0107 \u015bwiadkiem narodzin Nowego to du\u017ca sprawa. By\u0107 \u015bwiadkiem powstawania Czego\u015b Niezwyk\u0142ego to sprawa wielka. W dniach 26.11-2.12.2018 berli\u0144ska Staatsoper Unter den Linden zorganizowa\u0142a pierwsze w swojej historii Barocktage, dziesi\u0119ciodniowy cykl przedstawie\u0144 operowych, koncert\u00f3w i innych wydarze\u0144 skupionych wok\u00f3\u0142 muzyki barokowej. G\u0142\u00f3wnymi bohaterami festiwalu zostali Claudio Monteverdi i Jean-Philippe Rameau – prekursor baroku w muzyce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57,3,124,118,117,122,126,116,115,92,42,121,120,119,125,127,123],"tags":[],"class_list":["post-32","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akamus","category-blive","category-berlin","category-cd","category-diego-fasolis","category-freiburger-barockconsort","category-freiburger-barockorchester","category-jordi-savall","category-kozena","category-monteverdi","category-opera","category-prohaska","category-rameau","category-rattle","category-savall","category-staatsoper","category-staatsoper-unter-den-linden"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}