{"id":620,"date":"2024-07-17T10:45:47","date_gmt":"2024-07-17T10:45:47","guid":{"rendered":"https:\/\/barokowo.pl\/?p=620"},"modified":"2025-05-10T10:54:27","modified_gmt":"2025-05-10T10:54:27","slug":"blive-barok-w-radosci-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/barokowo.pl\/?p=620","title":{"rendered":"B!LIVE: Barok w Rado\u015bci 2025"},"content":{"rendered":"\n

To bardzo pracowity czas. Z powodu KPO dla Kultury relacje z moich muzycznych wyjazd\u00f3w powstaj\u0105 z op\u00f3\u017anieniem. Ale powstaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

30 czerwca by\u0142em w Warszawie na koncercie fina\u0142owym festiwalu Barok w Rado\u015bci. Trafi\u0142em tam po raz pierwszy, ale ju\u017c teraz wiem, \u017ce na pewno nie ostatni.<\/p>\n\n\n\n

Na koncercie us\u0142yszeli\u015bmy dwa utwory tworz\u0105ce sp\u00f3jn\u0105, zamkni\u0119t\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. W ramy uj\u0119\u0142a koncert kompozycja Johanna Kuhnaua (1660-1722) Tristis est anima mea. Us\u0142yszeli\u015bmy j\u0105 na pocz\u0105tku koncertu, a potem na bis.<\/p>\n\n\n\n

Kuhnau to niemiecki muzykolog, pisarz, t\u0142umacz i prawnik, cho\u0107 dzi\u015b znany przede wszystkim z tego, \u017ce by\u0142 kompozytorem i poprzednikiem Jana Sebastiana Bacha na stanowisku kantora w ko\u015bciele \u015bw. Tomasza w Lipsku, kt\u00f3re zajmowa\u0142 przez 21 lat.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego utwor\u00f3w, w tym opery, msze i inne du\u017ce formy wokalno-instrumentalne, zagin\u0119\u0142a. To, co pozosta\u0142o, to sonaty na instrumenty klawiszowe, m.in. najbardziej znane sonaty napisane do tekst\u00f3w biblijnych oraz mniejsze formy wokalne, w tym utw\u00f3r znany chyba najbardziej: Tristis est anima mea. Tekst motetu zosta\u0142 zaczerpni\u0119ty z drugiego responsorium wielkoczwartkowych Ciemnych Jutrzni, kt\u00f3rego pocz\u0105tek brzmi:<\/p>\n\n\n\n

Tristis est anima mea usque ad mortem: sustinete hic, et vigilate mecum.<\/p>\n\n\n\n

Smutna jest moja dusza a\u017c do \u015bmierci; zosta\u0144cie tu i czuwajcie ze Mn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Kompozycja rozpisana na dwa soprany, alt, tenor i bas jest poruszaj\u0105ca. Johann Sebastian Bach by\u0142 pod tak du\u017cym wra\u017ceniem utworu Kuhnaua, \u017ce dokona\u0142 jego aran\u017cacji na zesp\u00f3\u0142 wokalno-instrumentalny do niemieckiego tekstu \u201eDer Gerechte k\u00f6mmt um\u201d. To zreszt\u0105 jedyny utw\u00f3r Kuhnaua, o kt\u00f3rym wiadomo, \u017ce zosta\u0142 wykorzystany przez jego nast\u0119pc\u0119 w ko\u015bciele \u015bw. Tomasza.<\/p>\n\n\n\n

Na koncercie us\u0142yszeli\u015bmy Tristis est anima mea w wersji na \u015bpiew, wzmocniony gr\u0105 ma\u0142ego zespo\u0142u instrumentalnego. Motet by\u0142 surowy i przejmuj\u0105cy. Jak \u0142kanie. Jak b\u00f3l, kt\u00f3ry przeszywa ca\u0142e cia\u0142o. Da\u0142o si\u0119 wys\u0142ysze\u0107 r\u00f3\u017cnice interpretacyjne mi\u0119dzy odcinkami utworu, mo\u017cna by\u0142o pod\u0105\u017ca\u0107 za zespo\u0142em, by wsp\u00f3\u0142odczuwa\u0107 emocje. Jak pisze John Butt utw\u00f3r \u201echo\u0107 konserwatywny w swojej budowie, jest wyj\u0105tkowo ekspresyjny”. Trudno si\u0119 z tym nie zgodzi\u0107. Cztery minuty z utworem Kuhnaua by\u0142y w Rado\u015bci czterema minutami g\u0142\u0119bokich uczu\u0107 i intensywnych prze\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Utworem postawionym w centrum koncertu by\u0142o natomiast Stabat Mater Domenica Scarlattiego (1685-1757). Domenico, syn Alessandra, urodzi\u0142 si\u0119 w Neapolu. Podobnie jak ojciec komponowa\u0142 opery, jednak te zosta\u0142y niemal ca\u0142kowicie zapomniane. Jest uwa\u017cany za tw\u00f3rc\u0119 prze\u0142omowego je\u015bli chodzi o nowo\u017cytn\u0105 literatur\u0119 na instrumenty klawiszowe. Skomponowa\u0142 prawie 600 utwor\u00f3w na klawesyn. Scarlatti by\u0142 szeroko znany ju\u017c w 1709 roku dzi\u0119ki muzycznemu pojedynkowi z Georgiem Friedrichem H\u00e4ndlem, og\u0142oszonemu w Rzymie przez kardyna\u0142a Pietro Ottoboniego. Scarlatti zwyci\u0119\u017cy\u0142 jako klawesynista, H\u00e4ndel – w grze na organach.<\/p>\n\n\n\n

\u201eStabat Mater a Dieci Voci e Basso Continuo\u201d zosta\u0142o skomponowane przez Domenica Scarlattiego w Wiecznym Mie\u015bcie, prawdopodobnie dla Cappella Giulia. Jest jednym z nielicznych znanych dzi\u015b dzie\u0142 sakralnych Scarlattiego. Kompozycja jest podzielona na dziewi\u0119\u0107 sekcji zawieraj\u0105cych od 1 do 5 strof sekwencji i ko\u0144cowe Amen. To chyba jedno z najbardziej poruszaj\u0105cych muzycznych opracowa\u0144 \u0142aci\u0144skiej sekwencji autorstwa Jacopone da Todi. John Eliot Gardiner pisze: „W czasach, gdy ryzykujemy znieczulic\u0105 na straszliwe cierpienie i utrat\u0119 niewinnych istnie\u0144 przez cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, z jak\u0105 ich graficzne obrazy s\u0105 wy\u015bwietlane na ekranach naszych telewizor\u00f3w, wyzwaniem dla \u015bpiewak\u00f3w jest nie tylko wsp\u00f3\u0142odczuwanie ogromnego emocjonalnego wstrz\u0105su opisanego w Stabat Mater, ale te\u017c (…) przekazanie z ca\u0142kowitym przekonaniem \u017carliwej pasji dziesi\u0119ciog\u0142osowego kontrapunktu Scarlattiego”.<\/p>\n\n\n\n

Tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w Rado\u015bci. Dziesi\u0119\u0107 g\u0142os\u00f3w – w tym pi\u0119\u0107 powierzonych instrumentalistom – stworzy\u0142o efekt przeszywaj\u0105cy. W swojej atmosferze to wykonanie przypomina\u0142o pe\u0142ne rozdzieraj\u0105cych emocji misterum paschalne. Raz melancholijne i jasne (jak w zdaj\u0105cym si\u0119 p\u0142yn\u0105\u0107 w przestrzeni ko\u015bcio\u0142a Sancta Mater); raz pe\u0142ne przejmuj\u0105cego pulsu (nadawanego w Iuxta Crucem pizzicato instrument\u00f3w basowych); raz dramatycznie zag\u0119szczone – jak w Inflamatis. W tym ostatnim niezapomniane kreacje stworzyli Katarzyna Bienias i Aleksander Rewi\u0144ski. Ach, jak\u017ce to by\u0142o pi\u0119kne!<\/p>\n\n\n\n

Siedzia\u0142em ca\u0142kiem blisko, widzia\u0142em wi\u0119c, jak g\u0142\u0119bokie by\u0142y emocje, kt\u00f3re targa\u0142y wszystkimi artystami. Ich gesty, grymasy, delikatne u\u015bmiechy, ruchy, postawy, przymykanie oczu… Czasem subtelne i intymne, czasem bardziej gwa\u0142towne.<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142bym po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka s\u0142\u00f3w koncertmistrzyni zespo\u0142u instrumentalnego. Irena Filu\u015b by\u0142a w tej roli znakomita. S\u0142ysza\u0142em t\u0119 skrzypaczk\u0119 wiele razy, najcz\u0119\u015bciej w Bydgoszczy. Zauwa\u017calny jest ogromny rozw\u00f3j Ireny Filu\u015b. Jest teraz bardziej ekspresyjna, zrozumia\u0142a, ciekawa. Czuje si\u0119 w jej graniu swobod\u0119 i tw\u00f3rcz\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kierownik artystyczny przedsi\u0119wzi\u0119cia, Jakub Burzy\u0144ski, zastosowa\u0142 ciekawy zabieg interpretacyjny. Zar\u00f3wno przed Stabat Mater, jak i bezpo\u015brednio po nim us\u0142yszeli\u015bmy sonat\u0119 Scarlattiego zagran\u0105 na pozytywie przez Barbar\u0119 \u015awidersk\u0105. Szczeg\u00f3lnie na ko\u0144cu zabrzmia\u0142o to przejmuj\u0105co, cho\u0107 mi\u0119kko i \u0142agodnie. Niczym zatrzymany kadr po rezemocjonowanym Amen.<\/p>\n\n\n\n

Barok w Rado\u015bci to festiwal kameralny. Zdaje si\u0119, \u017ce wszyscy si\u0119 tam znaj\u0105. Niekt\u00f3rzy troch\u0119 broni\u0105 swojego terytorium. Na widowni wszyscy byli skupieni, zapatrzeni i zas\u0142uchani. Za to po koncercie wyzwoli\u0142a si\u0119 niemal rodzinna rado\u015b\u0107. Nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 rozmowy, mi\u0142e gesty, wzajemne u\u015bmiechy. A w\u015br\u00f3d tej serdecznej atmosfery – i w ponadtrzydziestopi\u0119ciostopniowy upa\u0142 – proboszcz pocz\u0119stowa\u0142 wszystkich lodami .<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Barok w Rado\u015bci<\/p>\n\n\n\n

30 czerwca 2024<\/p>\n\n\n\n

Johann Kuhnau – Tristis est anima mea<\/p>\n\n\n\n

Domenico Scarlatti – Stabat mater<\/p>\n\n\n\n

La Tempesta pod dyrekcj\u0105 Jakuba Burzy\u0144skiego<\/p>\n\n\n\n

Marta Czarkowska – sopran<\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Bienias – sopran<\/p>\n\n\n\n

Anna Fija\u0142kowska – mezzosopran<\/p>\n\n\n\n

Aleksander Rewi\u0144ski – tenor<\/p>\n\n\n\n

Micha\u0142 Janczak – bas<\/p>\n\n\n\n

Irena Filu\u015b – skrzypce<\/p>\n\n\n\n

Agnieszka Obst-Chwa\u0142a – skrzypce<\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142gorzata Feldgebel – alt\u00f3wka<\/p>\n\n\n\n

Pawe\u0142 Zalewski – viola da gamba<\/p>\n\n\n\n

Piotr Zalewski – viola da gamba<\/p>\n\n\n\n

Martin Daniel Zorzano – violone<\/p>\n\n\n\n

Barbara \u015awiderska \u2013 pozytyw<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To bardzo pracowity czas. Z powodu KPO dla Kultury relacje z moich muzycznych wyjazd\u00f3w powstaj\u0105 z op\u00f3\u017anieniem. Ale powstaj\u0105. 30 czerwca by\u0142em w Warszawie na koncercie fina\u0142owym festiwalu Barok w Rado\u015bci. Trafi\u0142em tam po raz pierwszy, ale ju\u017c teraz wiem, \u017ce na pewno nie ostatni. Na koncercie us\u0142yszeli\u015bmy dwa utwory tworz\u0105ce sp\u00f3jn\u0105, zamkni\u0119t\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. W […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":635,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-620","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blive"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=620"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":636,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/620\/revisions\/636"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/barokowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}