{"id":88,"date":"2018-03-24T09:59:00","date_gmt":"2018-03-24T09:59:00","guid":{"rendered":"http:\/\/barokowo.pl\/?p=88"},"modified":"2018-03-24T09:59:00","modified_gmt":"2018-03-24T09:59:00","slug":"b52-odcinek-71-dominica-palmarum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/barokowo.pl\/?p=88","title":{"rendered":"B!52, Odcinek 71 – Dominica Palmarum"},"content":{"rendered":"
\n<\/div>\n
\n<\/a><\/div>\n
\nJutro ostatnia niedziela Wielkiego Postu na ca\u0142ym \u015bwiecie nazywana Niedziel\u0105 Palmow\u0105 (Dominica in Palmis de passione Domini<\/i>, Dominica Palmarum<\/i>). To jedno z najstarszych \u015bwi\u0105t chrze\u015bcija\u0144skich. Pierwsze zapisy dotycz\u0105ce procesji z palmami si\u0119gaj\u0105 ju\u017c IV wieku. Wraz z ich rozprzestrzenianiem si\u0119 z Jerozolimy na coraz zimniejsze strefy klimatyczne zmienia\u0142y si\u0119 te\u017c „palmy”. Te prawdziwe zosta\u0142y zast\u0105pione przez ga\u0142\u0105zki oliwne, cis, bukszpan czy nasze wierzbowe bazie.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nW polskiej, ale nie tylko, tradycji ludowej zakorzeni\u0142y si\u0119 zwyczaje zwi\u0105zane z przygotowywaniem udekorowanych kwiatami i innymi ozdobami palemek, kt\u00f3re s\u0105 symbolem odradzaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia. Najwi\u0119ksze palmy powstaj\u0105 w ma\u0142opolskiej Lipnicy Murowanej, najwy\u017csze z nich si\u0119gaj\u0105 ponad 35 metr\u00f3w a ich konstrukcja oparta jest jedynie na wiklinie. Z palemkami z bazi zwi\u0105zane s\u0105 te\u017c ludowe przes\u0105dy. Kiedy\u015b uwa\u017cano, \u017ce po\u0142kni\u0119cie wierzbowego kotka pomaga na b\u00f3l g\u0142owy i gard\u0142a; jeszcze wcze\u015bniej, \u017ce wspomaga p\u0142odno\u015b\u0107. Nie wolno te\u017c by\u0142o trzyma\u0107 palemek do g\u00f3ry nogami, \u017ceby si\u0119 krowy nie gzi\u0142y \ud83d\ude02.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nW wielu ko\u015bcio\u0142ach przechowuje si\u0119 palemki prawie ca\u0142y rok i pali w ogniskach we wtorek przed \u015arod\u0105 Popielcow\u0105 a palemkowego popio\u0142u u\u017cywa do posypywania g\u0142\u00f3w. Z prochu powsta\u0142e\u015b w proch si\u0119 obr\u00f3cisz…\n<\/div>\n
\nOpr\u00f3cz palemek, bardzo popularnym symbolem towarzysz\u0105cym obchodom Niedzieli Palmowej jest osio\u0142ek. W Polsce, Austrii i w Niemczech popularne by\u0142y procesje z Jezuskiem Palmowym – drewnian\u0105 figur\u0105 Jezusa na osio\u0142ku, kt\u00f3ry by\u0142 ci\u0105gni\u0119ty w procesji dla uczczenia triumfalnego wjazdu do Jerozolimy. Zwyczaj ten zachowa\u0142 si\u0119 w Tokarni i w Szyd\u0142owcu oraz w Austrii w okolicach Insbrucku. W Rosji procesja z osio\u0142kiem by\u0142a bardziej dostojna. W Nowgorodzie a potem w Moskwie, Patriarcha Moskwy i Wszechrusi, reprezentuj\u0105cy Chrystusa jecha\u0142 na o\u015ble (a w\u0142a\u015bciwie na koniu ubranym w bia\u0142\u0105 szat\u0119) a bosy car pokornie prowadzi\u0142 procesj\u0119.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nA co u Bacha?<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nW Niedziel\u0119 Palmow\u0105 obowi\u0105zywa\u0142 jeszcze w Lipsku wielkopostny zakaz wykonywania muzyki figuratywnej. By\u0142 jednak wyj\u0105tek od tej regu\u0142y. Je\u015bli 25 marca, czyli Zwiastowanie Pa\u0144skie wypada\u0142o jeszcze w czasie Wielkiego Postu, uroczysto\u015b\u0107 przek\u0142adano w\u0142a\u015bnie na Niedziel\u0119 Palmow\u0105 i zdejmowano obowi\u0105zuj\u0105ce postne zakazy. Do\u015b\u0107 skomplikowane…<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nZachowa\u0142y si\u0119 dwie kantaty skomponowane i wykorzystywane przez Bacha na tak\u0105 podw\u00f3jn\u0105 uroczysto\u015b\u0107. „Wie sch\u00f6n leuchtet der Morgenstern” BWV 1, skomponowana w roku 1725 oraz jedna z najpi\u0119kniejszych kantat Bacha – „Himmelsk\u00f6nig, sei willkommen” BWV 182. Kantata ta powsta\u0142a jeszcze w Weimarze, gdzie wielkopostny czas zakazany nie obowi\u0105zywa\u0142, dlatego jej tekst, napisany przez Salomona Francka odnosi si\u0119 wprost do biblijnego przes\u0142ania Niedzieli Palmowej. W Lipsku by\u0142a wykorzystana przez Bacha najprawdopodobniej trzy razy, w\u0142a\u015bnie w te wyj\u0105tkowe dni, kiedy w Niedziel\u0119 Palmow\u0105 obchodzono tak\u017ce \u015bwi\u0119to Zwiastowania: 25 marca 1724 roku, 21 marca 1728 roku oraz jeszcze raz po roku 1728.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nUwa\u017ca si\u0119, \u017ce tekst kantaty zosta\u0142 napisany przez Salomona Francka. Nie znalaz\u0142 si\u0119 on w \u017cadnym z opublikowanych przez niego zbior\u00f3w, jednak j\u0119zyk, u\u017cyte \u015brodki stylistyczne oraz brak recytatyw\u00f3w mi\u0119dzy ariami wskazuj\u0105 na autorstwo w\u0142a\u015bnie tego weimarskiego poety. Chora\u0142 u\u017cyty w si\u00f3dmej cz\u0119\u015bci kantaty to przedostatnia (33) strofa hymnu Paula Stockmana „Jesu Leiden, Pein und Tod” opublikowanego po raz pierwszy w roku 1641 w zbiorze \u201eDer Christen Leib-Stu\u0308cke oder Historia von dem Leiden Christi (\u2026)\u201d.<\/div>\n
\n<\/div>\n
\nKantata sk\u0142ada si\u0119 z o\u015bmiu cz\u0119\u015bci (sonata, ch\u00f3r, recytatyw, 3 arie, chora\u0142, ch\u00f3r) i zosta\u0142a rozpisana na trzy g\u0142osy solowe (alt, tenor, bas), czterog\u0142osowy ch\u00f3r oraz zesp\u00f3\u0142 instrumentalny (flet prosty, dwoje skrzypiec, dwie alt\u00f3wki i basso continuo).\n<\/div>\n
\nZapraszam do pos\u0142uchania dw\u00f3ch pierwszych cz\u0119\u015bci kantaty. Pierwsza to sonata w stylu francuskiej uwertury obrazuj\u0105ca przybycie kr\u00f3la, grana najpierw przez skrzypce i flet solo z akompaniamentem pizzicato, zako\u0144czona pi\u0119knym, granym ju\u017c smyczkami tutti, kt\u00f3re bardzo przypomina mi Corellego. Druga, tytu\u0142owy ch\u00f3r, to pie\u015b\u0144 powitalna w formie szybkiej w tempie, niezwykle \u015bwie\u017cej i lekkiej fugi.<\/div>\n

\n___________<\/p>\n

\nJohann Sebastian Bach, Kantata „Himmelsk\u00f6nig, sei willkommen” BWV 182
\n1. Sonata
\n2. Ch\u00f3r Himmelsk\u00f6nig, sei willkommen
\nAmsterdam Baroque Orchestra & Choir
\nTon Koopman, dyrygent<\/p>\n

<\/p>\n

\nHimmelsk\u00f6nig, sei willkommen,<\/i><\/div>\n
\nLass auch uns dein Zion sein!<\/i><\/div>\n
\nKomm herein,<\/i><\/div>\n
\nDu hast uns das Herz genommen.<\/i><\/div>\n
\n<\/div>\n
\nKr\u00f3lu Niebios, b\u0105d\u017a pozdrowion,<\/div>\n
\nZw\u00f3l nam Twym Syjonem by\u0107!<\/div>\n
\nDo nas wnijd\u017a!<\/div>\n
\nSerca nasze Ty\u015b ju\u017c wzi\u0105\u0142.<\/div>\n
\n<\/p>\n
\n